Bank of England: "Contant geld beperkt ruimte voor negatieve rente"

De aanwezigheid van contant geld beperkt de mogelijkheden van centrale banken om de rente negatief te maken. Dat zei Gertjan Vlieghe, econoom van de Bank of England, eerder deze week in een toespraak. Hij legt uit dat de beleidsruimte van centrale banken veel kleiner is dan voor de kredietcrisis van 2008, omdat de rente nu al zeer laag is. Met negatieve rente hebben centrale banken minder beleidsruimte, omdat de effectiviteit van het monetaire beleid zal afnemen zo lang contant geld beschikbaar blijft als alternatief.

Normaal gesproken is het niet aantrekkelijk om contant geld aan te houden, omdat het geen rendement oplevert. In een wereld met negatieve rente werkt dat omgekeerd, want dan is het juist aantrekkelijk om cash aan te houden. Om die reden pleit Vlieghe voor een snelle transitie naar digitaal centralebankgeld. Daarmee krijgen centrale banken meer mogelijkheden om negatieve rente door te berekenen. Ook aan kleine spaarders.

"De belangrijkste beperking die tegelijkertijd limiteert hoe laag de beleidsrente kan gaan en hoe effectief deze is op lage niveaus is dat contant geld beschikbaar is als alternatief en dat men daarover geen rente betaalt. Dit renteloze aspect van contant geld wordt onder normale omstandigheden - wanneer de rente positief is - omschreven als de kosten van het aanhouden van cash. Maar wanneer de rente negatief wordt, is de nulrente op contant geld in het voordeel van het aanhouden van contant geld. Het is in feite een subsidie op cash ten opzichte van andere activa.

Hoe negatiever de rentetarieven, hoe aantrekkelijker contant geld. Dat kan op een gegeven moment leiden tot een leegloop van het banksysteem, hetzij van winsten of deposito's, hetzij van beide. Dit zou bij een voldoende laag renteniveau een averechts effect op de economie kunnen hebben."

Digitaal centralebankgeld

De Bank of England worstelt net als veel andere centrale banken met contant geld. Mensen gebruiken het steeds minder in het dagelijkse betalingsverkeer, maar bij negatieve rente kan het de rol van spaarmiddel vervullen. Dat beperkt de ruimte voor centrale banken om de negatieve rente op te schroeven. Ze riskeren daarmee dat mensen massaal hun geld van de bank gaan halen. Daarom werken centrale banken wereldwijd aan digitaal centralebankgeld, waarmee men niet meer kan ontsnappen aan negatieve rente.

"Noch de kosten (wanneer de rente positief is) noch de subsidie (wanneer de rente negatief is) van contant geld zijn intrinsiek wenselijke eigenschappen. Zij vertegenwoordigen veeleer een technologische beperking, namelijk dat het nogal onpraktisch is om rente op contant geld te betalen of in rekening te brengen. Aangezien centrale banken, waaronder de Bank of England, overwegen over te stappen op digitaal centralebankgeld (CBDC), kan deze beperking in de toekomst mogelijk gemakkelijker worden omzeild.

Als de digitalisering voldoende wijdverspreid raakt, zodat er veel minder gebruik wordt gemaakt van contant geld, opent dit de mogelijkheid om in de verre toekomst meer negatieve rente te hanteren, zonder dat dit negatieve gevolgen heeft voor de winsten van banken. De rentetarieven op alle veilige activa zouden dan negatief worden, zodat banken hun netto rentemarge kunnen handhaven. Bankdeposito's zijn dan niet minder aantrekkelijk zijn dan andere activa met negatieve rentetarieven."

Negatieve rente

Centrale banken worstelen met negatieve rente, omdat het de stabiliteit van het financiële systeem ondermijnt. Spaarders zien de koopkracht van hun geld verdampen, terwijl het verdienmodel van banken onder druk staat. Gecorrigeerd voor inflatie staat de rente momenteel zelfs op een historisch dieptepunt. Dat betekent dat de drempel voor spaarders om geld van de bank te halen steeds lager wordt. Nu kunnen mensen nog contant geld opnemen, maar centrale banken kunnen deze vluchtroute afsluiten.

Met digitaal centralebankgeld kunnen centrale banken contant geld op termijn uit omloop halen. Daarmee vervalt deze mogelijkheid om negatieve rente te ontwijken. Bovendien krijgen centrale banken met digitaal centralebankgeld meer controle over ons geld. Gelukkig zijn er nog alternatieven, want edelmetalen als goud en zilver hebben ook geen last van negatieve rente. Deze edelmetalen zullen profiteren van een omgeving met negatieve rente en meer financiële repressie.

Lees ook:

Deze bijdrage is afkomstig van Geotrendlines