ECB wil meer staatsobligaties opkopen, rente daalt

De ECB wil de komende maanden meer staatsobligaties opkopen om de rente laag te houden. Dat zei Christine Lagarde donderdag in een persconferentie van de centrale bank. De maximale omvang van het opkoopprogramma blijft onveranderd op €1.850 miljard, maar de centrale bank sluit meer stimulering nog niet uit. Dat zal afhankelijk zijn van marktomstandigheden en de ontwikkelingen met betrekking tot het coronavirus. Met deze uitspraken probeerde de centrale bank de obligatiemarkt te kalmeren, want de afgelopen weken liep de rente in Europa en de VS flink op.

Lagarde herhaalde dat het opkoopprogramma flexibel is, wat betekent dat de centrale bank zelf kan bepalen welke staatsleningen ze uit de markt haalt. Zo kan de centrale bank bijvoorbeeld meer obligaties van Italië en Frankrijk kopen om het renteverschil met Duitsland te verkleinen. En dat is ook precies hoe de markt het beleid van de centrale bank weegt, want de renteverschillen daalden na de persconferentie. Onderstaande grafiek laat deze beweging goed zien.

Renteverschillen in Europa daalden na persconferentie ECB (Bron: Merkresearch.com)

Centrale banken blijven obligaties kopen

De ECB heeft sinds het begin van de coronacrisis al €878 miljard aan staatsobligaties opgekocht onder het nieuwe PEPP-programma. Daardoor is het balanstotaal van de centrale bank opgelopen tot meer dan €7 biljoen. De centrale bank probeert daarmee een signaal aan de markt af te geven dat de obligaties veilig zijn. Met succes, want de renteverschillen tussen Europese landen zijn sinds de introductie van het opkoopprogramma aanzienlijk gedaald. Daarvoor betaalt de ECB een hoge prijs, want de centrale bank kocht nog nooit eerder zoveel staatsobligaties als de afgelopen twaalf maanden.

Ook de Amerikaanse centrale bank heeft haar opkoopprogramma vorig jaar flink opgeschaald. De Federal Reserve is zelfs bereid onbeperkt staatsobligaties op te kopen. Sinds het begin van de coronacrisis heeft de Fed al meer dan $3 biljoen aan schuldpapier aan haar balans toegevoegd. Daarmee is haar balans in een jaar tijd bijna verdubbeld. Onderstaande grafiek laat zien hoe de balans van de twee belangrijkste centrale banken in de wereld de afgelopen jaren is toegenomen.

Balanstotaal ECB en Federal Reserve

Financieringscondities

Centrale banken proberen de rente laag te houden door staatsobligaties uit de markt te halen. Ze koopt staatsobligaties op van financiële instellingen, die in ruil daarvoor een tegoed krijgen bij de centrale bank. Dat zijn de overtollige reserves waarover banken in de Eurozone rente over afdragen aan de centrale bank. Door het opkopen van staatsobligaties zelf komt er dus niet meer geld in omloop, in tegenstelling tot wat veel mensen denken.

De geldhoeveelheid neemt alleen toe als consumenten en bedrijven geld lenen. Daar heeft de centrale bank wel invloed op, want door het opkopen van staatsobligaties krijgt de markt meer vertrouwen in de veiligheid van het schuldpapier. Dat vertaalt zich naar een lagere rente, waardoor het aantrekkelijker wordt om geld te lenen. Dat is ook precies waar de ECB met haar monetaire beleid op aanstuurt. Ze hoopt dat haar opkoopprogramma zich vertaalt naar lagere rentes en meer kredietverlening door banken. Dat heeft uiteindelijk ook effect op de inflatie en de inflatieverwachtingen. Lagarde zei tijdens de persconferentie het volgende:

"Als de stijging van de marktrente aanhoudt kan dat zich vertalen in een premature vernauwing van de financiële condities voor alle sectoren van de economie. Dit is onwenselijk op een moment dat het behouden van soepele kredietvoorwaarden nog steeds noodzakelijk is om de onzekerheid terug te dringen en het vertrouwen te versterken. Dat is de basis voor economische activiteit en het bewaken van de prijsstabiliteit op de middellange termijn."

Goudprijs onder druk

De uitspraken van Lagarde brachten rust op de obligatiemarkt, maar leverden verder weinig effect op. De goudprijs reageerde nauwelijks en bleef tijdens de persconferentie rond de €46.200 per kilo, om vrijdag weg te zakken tot minder dan €46.000 per kilo. Ook aandelenkoersen reageerden lauw op de uitspraken van de centrale bank. Een hogere rente maakt obligaties aantrekkelijker ten opzichte van andere beleggingen als aandelen en goud. Zo bereikte de goudprijs onlangs het laagste niveau in bijna een jaar tijd. Deze daling hangt grotendeels samen met de stijgende rente. Ook daalden de koersen van de populairste technologieaandelen de laatste weken fors.

Beleggers en centrale banken houden de ontwikkeling van rente dus goed in de gaten. De Amerikaanse 10-jaars rente is de laatste weken sterk gestegen en staat op het moment van schrijven op 1,6%. Beleggers vragen meer rente vanwege toenemende inflatieverwachtingen en een nieuw fiscaal stimuleringsprogramma van $1,9 biljoen. Voor dat stimuleringsprogramma moet de Amerikaanse overheid veel geld uit de markt halen. Als de rente nog verder stijgt kan dat een reactie van de Fed uitlokken, omdat de centrale bank ernaar streeft de rente langdurig laag te houden.

Goudprijs schommelt rond de €46.000 per kilo

Deze bijdrage is afkomstig van Geotrendlines