Cor Wijtvliet: The Week ahead (29 april - 3 mei)

Het wil maar niet de goede kant opgaan met de wereldeconomie. Dat bleek de afgelopen week weer eens overduidelijk. In Europa kwamen afgelopen dinsdag voorlopige cijfers van de zogeheten Index voor Inkoopmanagers uit de industrie (PMI) ter tafel. Zij deden de beleidsmakers in Brussel gruwen. De index bleek naar het laagste niveau in vier maanden gedaald en is uitgekomen op 46,5. Tot overmaat van ramp liet ook de Duitse PMI een daling zien naar 48,8, het laagste niveau in zes maanden.

De conclusie ligt voor de hand. De krimp in de Europese economie houdt aan en lijkt zich nog te verdiepen nu ook de Duitse industriële motor begint te horten. De bewijzen voor de Duitse industriële afkoeling zijn trouwens niet meer te negeren. Onaantastbaar geachte bedrijven als VW en Daimler Benz komen met winstwaarschuwingen en sombere prognoses.
Duitsland is helaas niet het enige industriële bastion dat een afkoeling van activiteiten moet noteren. In China is de verslechterende gang van zaken bevestigd door de uitkomst van de voorlopige PMI. Die PMI daalde van 51,6 naar 50,5. Dat is nog maar amper boven het niveau van krimp. De VS voegde zich naadloos in deze reeks van tegenvallende PMI’s. Die van de VS daalde eveneens fors van 54,6 naar 52, het laagste niveau sinds november 2012.

Als klap op de vuurpijl kwam vrijdag nog het bericht dat de economie in de VS in het eerste kwartaal niet met 3% is gegroeid maar met slechts 2,5%.

Centrale Bankiers
Hoe is dit tij te keren? Komende week worden veel vragende ogen gericht op de centrale bankiers van de Fed in de VS en de ECB. De druk op de ECB is door de teleurstellende cijfers van afgelopen week fors opgelopen om actie te ondernemen. Het ligt daarom in de lijn der verwachtingen, dat de bankiers donderdag 2 mei zullen besluiten de rente te verlagen naar 0,5%. Afgelopen week heeft onze eigen Klaas Knot van de Nederlandse bank zich al verhuld in die richting uitgelaten. Belangrijk is uiteraard de opstelling van de Duitse Bundesbank. President Weidman, geen verklaard voorstander van monetaire verruiming, lijkt zijn verzet tegen de renteverlaging opgegeven te hebben, evenals mevrouw Merkel zelf. Die heeft gezegd dat de ECB meer moet doen om te zorgen dat de kredietverlening aan het bedrijfsleven verbeterd wordt. De verontrustende uitkomst van de IFO index speelt ongetwijfeld een rol bij deze milde en meegaande Duitse opstelling.

In Brussel en andere Europese regeringscentra stijgt vooral de bezorgdheid over de hortende kredietverlening aan het midden- en kleinbedrijf. Een gezond en sterk MKB is immers de aanjager voor het herstel van de werkgelegenheid. Het is nog maar de vraag of Frankfurt donderdag met duidelijke omlijnde plannen komt om het noodlijdende MKB de helpende hand toe te steken.
De financiële markten hebben al een voorschot genomen op de renteverlaging en zullen vooral speuren naar tekenen, dat de ECB voornemens is ook minder conventionele manieren van monetair verruimen in de strijd te werpen. Als dat inderdaad het geval is, dan kan bijvoorbeeld de goudprijs weer een steuntje in de rug krijgen.

En dag eerder, op woensdag 1 mei, komt de Federal Open Market Committee (FOMC) bijeen. De verwachting is dat er niets te melden zal zijn. Dat betekent dat de rente 0,25% blijft en dat plannen om QE3 af te bouwen voorlopig in de onderste la van het bureau van Ben Bernanke opgeborgen worden. Teveel data in de afgelopen weken wezen op een verzwakking van de Amerikaanse economie.

Sequester
Een ding is Amerikaanse beleidsmakers pijnlijk duidelijk geworden. De negatieve gevolgen van het bezuinigingsprogramma Sequester beginnen een onverwacht grote tol te eisen. Bijzondere aandacht zal daarom uitgaan naar de werkgelegenheidscijfers in de VS. Op woensdag komt ADP met gegevens over de ontwikkeling van de werkgelegenheid in de private sector. De markt gaat uit van een groei van de werkgelegenheid met 150.000 banen. Dat cijfer is belangrijk, omdat de werkgelegenheid in de publieke sector in de VS blijft afbrokkelen en er bovendien aanwijzingen zijn, dat het MKB in de VS minder geneigd is mensen aan te nemen. Dat is enerzijds te wijten aan de zwakke consumentenbestedingen in de VS en anderzijds aan het strategisch beleid van veel bedrijven en ondernemers om het aantal banen beneden vijftig te houden. Dat scheelt hun dan enorm in de kosten voor gezondheidszorg.

Na de tegenvallende PMI cijfers van afgelopen week zal er veel aandacht zijn voor de ISM cijfers. Die geven een completer beeld over de staat van de industriële bedrijvigheid. Op woensdag wordt gerekend op een daling van 51,3 naar 50,9, maar tevens rekent de markt erop dat ondernemers optimistisch blijven kijken naar de nabije toekomst.

Dat zal zeker niet het geval zijn in Europa. Aanstaande donderdag komen er opnieuw PMI cijfers voor de industrie. Het zou al heel wat zijn als die niet een verdere verslechtering laten zien. Het getal waar u op moet letten is 46,5. Het zou bovendien een meevaller zijn als de Franse en Duitse PMI’s niet verder gedaald zijn. Op dinsdag tenslotte komen de Europese werkloosheidscijfers. Die zullen opnieuw een stijging laten zien en wel met 0,1% naar 12,1%. Dat klinkt niet dramatisch, maar het zal de druk op beleidsmakers in Brussel en Frankfurt verder verhogen om eindelijk het roer te verleggen naar meer stimulerende maatregelen. Zelfs Olli Rehn, de bezuinigingstsaar, lijkt rijp voor een bekering. Hij beweerde afgelopen week doodleuk, dat Europa al minder bezuinigt dan de VS. Een publieke beleidswijziging zal uiteraard een steuntje in de rug zijn voor de prijs van edelmetaal. Stimuleren betekent immers monetaire verruiming. De ECB voegt zich dan in het rijtje van Fed, Bank of Japan en Bank of England.

Verre Oosten
Een haperende wereldeconomie kan niet op stoom komen zonder de bijdrage van landen als China en Japan. Na eerdere tegenvallers zullen de financiële markten met bijzondere aandacht naar de PMI cijfers van aanstaande woensdag kijken. Die zouden een kleine verbetering naar 51 moeten laten zien. De voorlopige cijfers van afgelopen week lieten echter een forse daling zien. Een grote teleurstelling hangt in de lucht.
Misschien dat er opbeurende berichten komen uit Japan. Disdag komt de Japanse PMI met data. Wie weet laten die al de eerste vruchten van het stimuleringsbeleid van premier Abe zien. Zeker de exportsector zou herstel moeten laten zien.