Goudmarkt verschuift van sieraden naar beleggingsgoud

Beleggers kochten in 2019 veel meer goud in de vorm van ETF's en minder in de vorm van sieraden, munten en baren. Dat schrijft de World Gold Council in haar rapportage over het afgelopen jaar. Beide trends hebben dezelfde oorzaak, namelijk de sterke stijging van de goudprijs in alle belangrijke valuta. Daardoor werden consumenten in belangrijke markten als China en India terughoudend met goud kopen, terwijl de belangstelling voor goud onder beleggers toenam. Dat laatste zagen we terug in de goudvoorraden van ETF's, want die stegen in het vierde kwartaal naar recordhoogte.

Ook centrale banken bleven zeer actief op de goudmarkt. In totaal kochten zij het afgelopen jaar 650 ton goud, bijna evenveel als het record van een jaar eerder. In totaal waren er vijftien centrale banken die tenminste één ton goud kochten, waarmee zij een solide fundament leggen onder de goudmarkt. De afgelopen tien jaar kochten centrale banken in totaal ongeveer 5.000 ton van het gele metaal ter diversificatie. Door de hoge goudprijs kwam er meer sloopgoud op de markt, terwijl de productie van mijnen juist licht daalde. In dit artikel bespreken we de belangrijkste bevindingen uit het rapport.

Goudmarkt verschuift van sieraden, munten en baren naar beleggingsgoud in ETF's (Bron: World Gold Council)

Minder gouden sieraden

De goudprijs steeg het afgelopen jaar met ongeveer 20% en dat had een groot effect op de goudmarkt. In landen als China en India, waar mensen bij voorkeur kopen als de prijs laag staat, zorgde dat voor een daling van de vraag naar goud. Door de hogere goudprijs werd er ook minder edelmetaal gekocht tijdens het festivalseizoen in India. Normaal gesproken geeft dat een sterke impuls aan de goudmarkt daar.

De wereldwijde vraag naar sieraden zakte van 2.240 ton in 2018 naar 2.107 ton in 2019, een daling van zes procent. In dollars gemeten steeg de vraag naar sieraden daarentegen tot $94,3 miljard, het hoogste niveau in vijf jaar. Consumenten kochten dus voor een vergelijkbaar bedrag aan sieraden, maar namen door de hogere goudprijs namen zij sieraden met een lager gewicht mee naar huis. Dat verklaart de daling in belangrijke afzetmarkten als China in India, die samen de helft van de wereldwijde goudmarkt voor hun rekening nemen.

Gouden munten en baren

Wereldwijd daalde ook de vraag naar gouden munten en goudbaren. In 2019 daalde de totale verkoop van deze vorm van goud wereldwijd met 20% naar 870,6 ton. Dat was het laagste niveau in tien jaar tijd. Deze daling kan voor een groot gedeelte worden toegeschreven aan China, waar de vraag naar munten en baren vorig jaar met 31% daalde tot 211 ton. Chinese consumenten zien goud als een vorm van spaargeld en kopen liever op het moment dat de prijs laag staat. In Westerse landen wordt goud meer gezien als een belegging, waarvoor de belangstelling juist toeneemt als de prijs stijgt.

Meer vraag naar goud-ETF's, minder vraag naar munten en baren (Bron: World Gold Council)

Goudvoorraden ETF's naar record

Vooral Westerse beleggers stapten het afgelopen jaar in goud, waarbij ze de voorkeur gaven aan beleggingen in zogeheten goud-ETF's. Deze worden via de beurs verhandeld en zijn gedekt door onderpand in de vorm van goud. Dit is dus niet hetzelfde als fysiek goud kopen of goud in combinatie met opslag, waarbij u rechtstreeks eigenaar bent van het edelmetaal. Dit soort beleggingsproducten zijn vooral populair in Europa en in de Verenigde Staten, zoals onderstaande grafiek laat zien.

In 2019 voegden deze goud-ETF's wereldwijd 401,1 ton aan hun voorraad toe, tegenover slechts 76,2 ton in het jaar daarvoor. Daardoor steeg de totale investeringsvraag (munten, baren én ETF's) het afgelopen jaar met 9% naar 1.271,7 ton. De wereldwijde goudvoorraden in ETF's overstijgen daarmee het niveau van 2012, toen de goudprijs in dollars haar record van $1.920 per troy ounce bereikte. Opvallend is dat Europese goud-ETF's aan terrein winnen, zoals we eind vorig jaar al schreven op Goudstandaard.

Lees ook: Goudvoorraden ETF's naar recordhoogte in 2019

Goudvoorraden ETF's naar recordhoogte (Bron: World Gold Council)

Centrale banken

Centrale banken waren in 2019 op weg om een recordhoeveelheid goud te kopen, maar in het vierde kwartaal wisten ze het recordtempo van goudaankopen niet vast te houden. Daardoor kwam het totaal voor het hele jaar uit op 650,3 ton, slechts een procent lager dan het record van 656,2 ton in 2018. De grootste koper was de centrale bank van Turkije, die haar goudvoorraad met 159 ton uitbreidde tot een recordhoeveelheid van 413 ton. Rusland komt op een tweede plaats met de aankoop van in totaal 158,1 ton. Dat was minder dan voorgaande jaren. Op de derde plaats komt China, dat vorig jaar 95,8 ton aan haar voorraad toevoegde.

Opmerkelijk was de goudaankoop van Polen, dat in juni 2019 in één keer 94,9 ton goud kocht. Ook bracht Polen vorig jaar een groot deel van haar goudvoorraad terug naar eigen land. Daarmee volgt ze het voorbeeld van Hongarije, dat eerder ook al haar goudvoorraad terughaalde en uitbreidde. Verder waren er tal van landen die kleinere hoeveelheden goud kochten, zoals Kazachstan (35 ton), India (32,7 ton), de Verenigde Arabische Emiraten (13,5 ton), Qatar (11 ton), Ecuador (10,6 ton) en Servië (10 ton).

Centrale banken kopen nu al tien jaar op rij goud bij. Sommige landen doen dat ter diversificatie van hun valutareserves, andere landen vanwege toenemend geopolitiek risico. Ook opvallend is dat meer centrale banken hun goudvoorraad, of een gedeelte daarvan, terughalen naar eigen land. Sinds het uitbreken van de crisis in 2008 zijn centrale banken zich meer gaan toeleggen op het edelmetaal, vooral in opkomende economieën. Onderstaand kaartje laat die trend goed zien.

Lees ook: Overzicht: Eurazië gaat voor goud

Centrale banken in opkomende economieën kopen goud (Bron: World Gold Council)

Centrale banken kopen al tien jaar op rij goud (Bron: World Gold Council)

Aanbod sloopgoud neemt toe

Het jaarlijkse aanbod van goud viel in 2019 iets hoger uit, omdat er 11% meer sloopgoud op de markt kwam. Recycling was het afgelopen jaar goed voor een aanbod van 1.304 ton, terwijl goudmijnen vorig jaar 3.463,7 ton op de markt brachten. Kijken we naar de langere termijn, dan zien we dat het aanbod van sloopgoud de laatste jaren redelijk constant blijft en meebeweegt met de prijs van goud. Bij een hogere prijs wordt er meer ingeleverd en dat was ook in 2019 het geval.

Aanbod sloopgoud neemt toe (Bron: World Gold Council)

Productie goudmijnen daalt

De productie van goudmijnen is de afgelopen tien jaar geleidelijk toegenomen, omdat het door de hogere goudprijs rendabel is om naar nieuwe bronnen te zoeken. Toch blijkt het steeds moeilijker om het edelmetaal te winnen, want in 2019 daalde de productie voor het eerst in tien jaar. Wereldwijd werd er vorig jaar 3.464 ton goud uit de grond gehaald, een marginale daling ten opzichte van 2018. Bestaande reserves raken uitgeput, terwijl er steeds minder grote ontdekkingen worden gedaan.

Rusland wist de goudmijnproductie in 2019 met 8% op te schroeven, maar dat wordt teniet gedaan door een daling van 6% in de Chinese goudmijnsector, de grootste ter wereld. Ook Zuid-Afrika en Indonesië produceerden minder goud, terwijl in Australië juist 3% meer goud produceerde. Ook een aantal kleinere producenten als Ghana, Burkina Faso en Ivoorkust wisten meer goud uit de grond te halen.

Lees ook: World Gold Council: "Peak gold is al bereikt"

Productie goudmijnen daalt voor het eerst in tien jaar (Bron: World Gold Council)

Conclusie

De ontwikkelingen van het afgelopen jaar bevestigen een trend in de goudmarkt. Bij een stijging van de goudprijs zijn het vooral Westerse beleggers die goud kopen, terwijl Aziatische consumenten liever kopen als de prijs laag is. Ook kopen zij vaker munten, baren en sieraden, terwijl Westerse beleggers vaker edelmetaal kopen via ETF's. Opvallend is dat centrale banken zich weinig van deze golfbeweging aantrekken en al tien jaar op rij structureel edelmetaal aan hun reserves toevoegen. Daarmee leggen ze een solide fundament onder de markt.