Hoe de internationale goudmarkt werkt (Deel 3)

Auteur: Jan Nieuwenhuijs

Klik hier voor het tweede deel van deze reeks

In het eerste deel van deze serie hebben we besproken hoe de fysiek goudmarkt werkt, terwijl we in het tweede deel zagen hoe de Londense goudmarkt functioneert en hoe deze verbonden is met de fysiek markt. In dit afsluitende deel behandelen we kort hoe Exchange Traded Funds en de futures derivatenmarkt functioneren, en op welke manier deze verbonden zijn met de fysieke markt. In de toekomst zullen we dieper ingaan op hoe alle derivatenmarkten afzonderlijk werken.

Exchange Traded Funds

Exchange Traded Funds (ETF's) zijn fondsen gedekt door grondstoffen, aandelen, derivaten of andere financiële activa. Aandelen van ETF's worden verhandeld op een effectenbeurs. Vrijwel altijd zijn goud ETF's gedekt door fysiek goud. Het grootste goud ETF wereldwijd is GLD met een huidige dekking van ongeveer 1.000 ton aan London Good Delivery goudbaren. Een positie in GLD verschaft u geen toegang tot fysiek goud, u krijgt slechts een aandeel in het Fonds. Beleggers kiezen ervoor om in ETF's te beleggen, omdat het gereguleerde financiële producten zijn en makkelijk toegankelijk via brokers. GLD geeft u blootstelling aan de prijs van goud zonder hefboomwerking.

Eén aandeel GLD vertegenwoordigt ongeveer 0,1 troy ounce goud. Dit gewicht neemt na verloop van tijd af, omdat de opslagkosten worden afgetrokken van de activa (goud) die door het Fonds worden aangehouden.

De prijs van GLD is verbonden aan de fysieke goudprijs, omdat een selecte groep arbiters, de Authorized Participants (AP's) genaamd, GLD-aandelen kunnen creëren en inwisselen bij de Trustee van het Fonds BNY Mellon Asset Servicing. Wanneer door vraag en aanbod de prijs van GLD bijvoorbeeld onder de spotprijs in Londen zakt, zullen de AP's GLD-aandelen kopen en deze bij de Trustee inwisselen voor fysiek metaal dat ze met winst in de spotmarkt verkopen. Als gevolg daarvan neemt de GLD-voorraad af.

Mocht de prijs van GLD boven de spotprijs in Londen uitstijgen, dan doen de AP's het tegenovergestelde: fysiek metaal kopen en GLD-aandelen creëren om op de beurs te verkopen. Wanneer aandelen worden gecreëerd moeten de AP's goud storten op de allocated rekening van de Trustee (“Al het goud in het Fonds is volledig allocated aan het einde van elke werkdag”). Als gevolg hiervan neemt de GLD-voorraad toe. Door middel van arbitrage zijn GLD en de fysieke markt met elkaar verbonden en beïnvloeden ze elkaar.

Goudvoorraad GLD (Bron: SPDR Gold Trust)

De Futuresmarkt

Een futurescontract is een gestandaardiseerde overeenkomst tussen twee partijen om een grondstof (of aandelenindex, obligatie, enz.) tegen een bepaalde prijs op een vaste datum in de toekomst te verhandelen. Deze contracten zijn verhandelbaar op een futuresmarkt. Waarbij gezegd moet worden dat de meeste futurescontracten nooit fysiek worden geleverd: de meeste contracten worden gesloten of “doorgerold” voor de vervaldatum van het contract is verstreken. Futurescontracten hebben een hefboomwerking, omdat handelaren slechts een klein onderpand hoeven in te leggen voor elk contract. Dit onderpand bedraagt bij goudcontracten ongeveer 5 procent van de totale waarde van het contract. Marktpartijen gebruiken futurescontracten om posities af te dekken. Tevens worden ze gebruikt door speculanten.

Futurescontracten worden voor vele maanden in de toekomst verhandeld, maar voor dit artikel zullen we ons concentreren op het “volgende maand contract,” waarin altijd de meeste handel plaatsvindt. Hierna zal ik de prijs van het volgende maand contract eenvoudigweg de futuresprijs noemen.

Het meest verhandelde futurescontract voor goud is GC, genoteerd op de COMEX futuresmarkt in New York. Net als bij GLD hebben futures een wisselwerking met de spotmarkt via arbitrage. Omdat Londen de meest liquide spotmarkt is, zullen hier de meeste arbiters handelen versus de COMEX.

Stel, de futuresprijs in New York overstijgt de spotprijs in Londen dusdanig dat arbiters kunnen profiteren door spot goud te kopen en een short positie (de verkopende partij van een futurescontract) op de futuresmarkt in te nemen. Vervolgens zouden de arbiters het fysieke metaal in Londen kunnen omsmelten naar 100 ounce baren, het metaal naar New York vliegen, en voor fysieke levering kiezen om hun winst te verzilveren. In werkelijkheid zal dit echter zelden gebeuren. Tenzij er bijvoorbeeld een pandemie is die het wereldwijde vluchtverkeer doet ontsporen, zullen arbiters een long positie innemen in Londen en een short positie in New York, wachten tot beide markten convergeren en hun posities sluiten. (Omdat op de vervaldatum van een futurescontract feitelijk een spot levering kan plaatsvinden, zal op dat moment de spotprijs gelijk zijn aan de futuresprijs. Naarmate de vervaldatum van een futurescontract dichterbij komt spreekt men dus van het convergeren van de spot- en futuresprijs.) Uiteraard zullen arbiters het tegenovergestelde doen als spotprijs hoger is dan de futuresprijs: een short positie innemen in Londen en een long positie in New York.

Ook de futuresmarkt is door middel van arbitrage dus verbonden met de fysieke markt.

Het vermelden waard, is dat wanneer een long (short) futurespositie wordt doorgerold naar de volgende maand, en de initiële aankoop (verkoop) van de futureshandelaar een arbiter ertoe bracht een long (short) spot positie in te nemen, dan zal op een systemisch niveau de arbiter ook zijn positie door rollen. Londen dient dus als magazijn voor de COMEX.

Conclusie

Hieronder ziet u een overzicht dat laat zien hoe GLD en de futuresmarkt verbonden zijn met de fysieke markt in Londen, en hoe Londen verbonden is met de rest van de wereld. In feite zijn alle goudmarkten met elkaar verbonden.

Tussen verschillende fysieke markten zijn pijlen toegevoegd om te illustreren dat Zwitserland het grootste raffinagecentrum is. In het Verenigd Koninkrijk zijn geen LBMA-geaccrediteerde smelterijen.

De prijs van fysiek goud wordt bepaald door “reguliere handelaren” in de fysieke markt en arbiters die fysiek goud verhandelen versus derivaten. Vandaar dat ik in de inleiding van deel 1 schreef: “de prijs van fysiek goud wordt bepaald door vraag en aanbod van fysiek goud.” Goudderivaten moeten worden gezien als een verlengstuk van de fysieke markt. Het meten van de invloed van derivaten op de fysieke markt valt buiten het bestek van dit artikel, maar zullen we in een volgend artikel bespreken.

Dit artikel verscheen eerder op The Gold Observer