Lex Hoogduin: 'Nederland moet uit euro kunnen stappen'

Door: Frank Knopers

Nederland zou de mogelijkheid moeten hebben om uit de euro te stappen, maar wel in de Europese Unie te blijven. Daarvoor pleiten voormalig centraal bankier en hoogleraar Lex Hoogduin en universitair docent Internationale en Monetaire Economie Christiaan van der Kwaak. Ze becijferden dat Nederland in een Europese transferunie en begrotingsunie jaarlijks €21 miljard zal moeten overdragen aan andere, overwegend zuidelijke, eurolanden. Door het loslaten van begrotingsdiscipline wordt de euro bovendien een zwakkere munt met hoge inflatie, waardoor Nederlandse pensioenen zullen verdampen. Wat kunnen we hieraan doen?

Van transferunie naar begrotingsunie

Hoogduin en van der Kwaak maken zich grote zorgen over het pad dat de muntunie is ingeslagen. Dat begon al met het niet handhaven van de begrotingsregels en gaat nu nog een stap verder met het optuigen van een coronaherstelfonds van €800 miljard. Europese landen lenen dit bedrag gezamenlijk, maar een onevenredig groot deel van het geld is bestemd voor Italië. Daarmee wordt een grote stap gezet richting een transferunie en een begrotingsunie, waarin noordelijke landen meebetalen aan de schulden van zuidelijke landen. Nederland en Duitsland betalen op deze gezamenlijke obligaties een hogere rente dan wanneer ze zelf geld zouden lenen.

Als deze trend wordt doorgezet is het niet uit te sluiten dat er op een gegeven moment ook een eurozonebegroting komt met een Europese minister van Financiën en een Europees begrotingsbeleid. Hoogduin en van der Kwaak becijferden aan de hand van de situatie in de Verenigde Staten (wat een federale begrotingsunie is) dat het aannemelijk is dat Nederland jaarlijks €21 miljard zal overdragen aan andere eurolanden. Over een periode van veertig jaar zou dat gaan om een totale overdracht van tussen de €645 miljard en €1.075 miljard, omgerekend naar de netto contante waarde van deze geldstromen. Daar komt nog een bedrag van ongeveer €10 miljard per jaar bij als eurolanden besluiten al hun staatsschulden samen te voegen.

Lees ook: Lex Hoogduin: 'Overheden en centrale banken stellen verkeerde diagnose'

Pensioenen in gevaar

Een bijkomend probleem voor Nederland is dat het vermogen in onze pensioenfondsen in dit scenario zal wegsmelten, omdat de zuidelijke landen van de muntunie een ruim monetair en fiscaal beleid zullen afdwingen. Dat leidt tot hoge inflatie en een zwakke euro, waar Nederland als enige land in de muntunie met een kapitaal gedekt pensioenstelsel het meest onder zal lijden. Voor andere landen is dat een minder groot probleem.

Hoogduin verwijst naar de uitspraken van voormalig VVD-leider Frits Bolkestein, die al voor de eeuwwisseling waarschuwde dat ons pensioenstelsel binnen de eurozone uiteindelijk onhoudbaar zou worden. Hier wordt in de politiek nauwelijks over gesproken, terwijl dit veel meer impact heeft op de toekomst van ons pensioen dan de huidige discussie over hervorming van ons pensioenstelsel.

Lees ook: Lex Hoogduin: "Ons geldsysteem heeft een anker nodig"

Nederland uit de muntunie?

De voormalig centraal bankier concludeert dat een Europese begrotingsunie weliswaar de financiële kwetsbaarheid van individuele lidstaten kan verminderen, maar dat de situatie voor Nederland zal verslechteren. We zullen meer geld moeten afdragen aan de zuidelijke landen, meer rente gaan betalen over de staatsschuld, mogelijk mede verantwoordelijk worden voor schulden van andere landen met een zwakkere begrotingsdiscipline en interen op pensioenvermogen dat we de afgelopen decennia hebben opgebouwd.

Daarom zou Nederland de mogelijkheid moeten hebben uit de muntunie te stappen, zonder gelijk de Europese Unie te moeten verlaten. Landen als Zweden en Denemarken hebben ook al zo'n uitzonderingspositie en kunnen prima met hun eigen munt functioneren binnen de Europese Unie. Hoogduin en van der Kwaak concluderen dat Nederland de kosten van het meegaan in een 'Latijnse' muntunie moet afwegen tegen de kosten om eruit te stappen. "Binnen de Nederlandse politiek moet de discussie daarover snel op gang komen", aldus Hoogduin.

Tip: Syp Wynia sprak onlangs met Lex Hoogduin over de toekomst van de muntunie en waarom hij vindt dat Nederland de mogelijkheid moet hebben om uit de euro te stappen: https://youtu.be/bvz5lVReI9I