Turken ontvluchten lira en kopen goud

Turken zoeken dit jaar massaal hun toevlucht in goud. Toen goudhandelaren in juni hun zaak weer openden ontstonden lange rijen, omdat mensen hun lira willen omwisselen voor goud. Spaarders maken zich zorgen over de snelle waardedaling van de Turkse valuta, die de koopkracht van hun spaargeld doet verdampen. De munt is dit jaar al meer dan 20% in waarde gedaald tegenover de dollar. De vraag naar goud in Turkije is dit jaar zo groot dat het land tot en met augustus voor $15 miljard aan edelmetaal moest importeren. Dat is een stijging van 153% ten opzichte van vorig jaar.

Normaal gesproken verkopen Turken hun goud bij een prijsstijging zoals die van de afgelopen maanden, maar dit jaar is alles anders. Spaarders kopen juist goud bij om hun vermogen te beschermen tegen geldontwaarding. "Ik werk al twintig jaar in de Bazaar en heb dit nog nooit eerder meegemaakt", zo verklaarde Ozgur Anik van Ozak Precious Metals tegenover de Wall Street Journal. "Normaal gesproken verkopen mensen wanneer de goudprijs op recordhoogte staat. Nu blijven ze goud kopen."

Turkse lira onder druk

De waarde van de Turkse lira staat onder druk door een combinatie van economische problemen en geopolitieke spanningen. Door de coronacrisis zal de Turkse economie dit jaar met 4% krimpen. Een bijkomend probleem is dat Turkse bedrijven en huishoudens relatief veel schulden hebben in vreemde valuta, schulden die onbetaalbaar dreigen te worden als de Turkse lira verder wegzakt. Om de waarde van de munt te ondersteunen heeft de Turkse centrale bank al een substantieel gedeelte van haar valutareserve aangesproken. Door de sombere economische vooruitzichten verlaagde Kredietbeoordelaar Moody's vorige week de kredietstatus van de Turkse staatsschuld.

Afgelopen zomer was de vraag naar goud zo groot dat het officiële munthuis van Turkije extra diensten moest draaien om de vraag naar gouden munten bij te houden. Dit munthuis produceert beleggingsmunten, die voornamelijk bestemd zijn voor de binnenlandse markt. Voor Turken is het edelmetaal een vorm van spaargeld, omdat het waardevaster is dan de lira. De inflatie is met ruim 10% per jaar veel hoger dan de spaarrente. Daardoor is het niet aantrekkelijk om geld voor een langere periode op een bankrekening te laten staan. Er ligt naar schatting 3.000 tot 5.000 ton goud bij Turkse huishoudens.

Goudprijs in Turkse lira

De goudprijs bereikte dit jaar nieuwe records in zowel euro's als dollars, maar dat is niets vergeleken met de ontwikkeling van de goudprijs in Turkse lira. Terwijl de prijs van het edelmetaal in de eerstgenoemde valuta met een factor zes steeg is die in Turkse lira ruim 150 keer over de kop gegaan. Het is dus goed te begrijpen dat Turken er een gewoonte van maken om hun geld om te wisselen voor tastbare waarde. Turken blijken meer loyaal aan hun eigen portemonnee dan aan de oproep van president Erdogan om dollars, euro's en goud om te zetten naar de lira.

Ontwikkeling goudprijs in Turkse lira

Van valutareserves naar goud

Niet alleen de Turkse bevolking heeft een voorkeur voor goud. Ook de centrale bank heeft de laatste jaren een verschuiving gemaakt naar het edelmetaal. De laatste jaren heeft de centrale bank veel edelmetaal aan haar reserves toegevoegd, terwijl de waarde van het goud bleef stijgen. Ook tijdens de crisis bleef het land volop goud kopen

Tegelijkertijd teerde de centrale bank in op haar valutareserve om de eigen munt te ondersteunen en de import van goederen te bekostigen. Inmiddels heeft het land bijna evenveel reserves in vreemde valuta als in goud. Kredietbeoordelaars betwijfelen of dit een teken van kracht is. Als de valutareseves in dit tempo blijven dalen kan dat tot een betalingsbalanscrisis leiden, zo vreest kredietbeoordelaar Moody's.

Goud versus valutareserve Turkije

Deze bijdrage is afkomstig van Geotrendlines