Vooruitblik op week 38 - To taper or not to taper
Het is een uiterst moeilijke week geworden voor de Amerikanen. Hun sterspeler, president Obama, werd in een rechtsreeks duel van het veld gespeeld door zijn Russische tegenvoeter, Poetin. Waar de Amerikaanse president aarzelend en weifelend overkwam in zijn pogingen het Congres voor zijn plannen te winnen om Syrië aan te vallen, toonde Poetin zich vastberaden en spitsvondig. Een terzijde opmerking van de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, wist hij gewiekst om te zetten in een Russisch initiatief. Syrië moet volgen de Russen zijn chemische onder controle brengen. Het land van Assad kan moeilijk anders dan met dit voorstel instemmen. Het is te afhankelijk van de Russische steun. Bij wijze van ‘finishing touch’ zette Poetin later in de week in een ingezonden brief in the New York Times de Amerikanen weg als een land van oorlogshitsers. Obama had verrassend weinig weerwoord. Hij blijkt ondanks de vaak mooie retoriek een zwakke president.

Het initiatief van Poetin haalde in ieder geval de oorlogsretoriek uit de lucht met als bijkomend resultaat, dat de prijs voor goud en in mindere mate olie omlaag dook.

Goed nieuws kwam er deze week uit China. De economie vertoont steeds meer tekenen van leven. Volgens Goldman Sachs zal de economie van dat land geen 7,4% groeien, maar 7,6%. Het herstel komt aardig op tijd. De VS groeien weliswaar, maar het tempo blijft op of onder 2%, waar 2,5% tot 3% zeer gewenst is. Het is dus prettig, dat de tweede motor van de wereldeconomie weer geruststellend gaat brommen en niet meer sputtert.

To taper or not to taper
Heel de financiële wereld houdt deze week de ogen gericht op Washington. Aanstaande woensdag vergadert daar the Federal Open Market Committee (FOMC) van de Fed. Het belangrijkste agendapunt is uiteraard of de Amerikanen daadwerkelijk een begin gaan maken met het afbouwen (taperen) van het monetaire verruimingsprogramma, QE3.
Eigenlijk is dat geen vraag meer. Iedereen lijkt ervan overtuigd dat het gaat gebeuren. Iedereen is buitengewoon nieuwsgierig hoe en in welke mate het gaat gebeuren. Daar bestaat weinig eensgezindheid over. Uit een enquête van Bloomberg komt een wisselend beeld naar voren. Schattingen variëren van een afbouw van $ 10 miljard per maand tot maximaal $ 25 miljard.

Het ligt voor de hand, dat Bernanke, de bankpresident, zijn boodschap de wereld in zal zenden met flankerende opmerkingen. Die zijn bedoeld om de onlustgevoelens op de markten te sussen. Hij zal opnieuw benadrukken, dat hij pas helemaal stopt met taperen als de werkloosheid gedaald is naar 6,5%. Hij zal er ook op wijzen dat de korte rente, die nagenoeg 0% is, om diezelfde reden voorlopig op dit uiterst lage niveau blijft.

Sussende woorden zijn nodig, ook al zijn de ergste spanningen rondom het thema taperen verdwenen door de lange aanloop naar de uiteindelijke beslissing vanaf april dit jaar. De markten hebben zo de tijd gehad om enigszins los te komen, van het idee dat de periode van ongebreidelde hoeveelheden goedkoop geld, aan het aflopen is. Bovendien beginnen ze te beseffen, dat de economie zo sterk is, dat de beurs niet meer op dat goedkope geld hoeft te draaien, maar op verbeterende bedrijfsresultaten. En zo hoort het ook. Een prettige bijkomstigheid is, dat de Chinezen hier een handje helpen.

Het is deze week precies vijf jaar geleden, dat Lehman Brothers omviel en de wereld met een donderend geraas de financiële crisis in duwde, waar we nu pas definitief uit gaan kruipen. De geschiedenis houdt blijkbaar van absurde spelletjes.

Als Bernanke een beetje geluk heeft, wordt zijn beslissing geschraagd door een reeks cijfers die het beeld van een versterkende economie moeten bevestigen. Zo komt er maandag al informatie vrij over de industriële productie. Die zal een kleine verbetering laten zien, in lijn met een matig groeiende economie. Belangrijker is dan ook te kijken hoe de verwachtingen van ondernemers zich ontwikkelen. Enquêtes van the New York State Empire en de Philadelphia Fed zullen hier meer licht op kunnen werpen. Naar het einde van de week verschijnen er weer gegevens over de woningmarkt en alles wat daarmee samenhangt. The National Association of Homebuilders gaat ervan uit, dat de huidige sterke trends in de woningmarkt zeker tot aan het einde van dit jaar zullen voortduren.

Mevrouw Merkel komt in de schijnwerper
De alles verzengende aandacht voor de FOMC zal nieuws uit Europa deze week totaal overschaduwen. Dat neemt niet weg, dat er ook in dit deel van de wereld belangrijke ontwikkelingen te melden zijn. Zo zijn er afgelopen weekeinde regionale verkiezingen in de Duitse deelstaat Beieren geweest. Sommigen zullen in de uitkomst van dit weekend een vingerwijzing zien voor komend weekeinde, wanneer mevrouw Merkel naar alle waarschijnlijkheid de Duitse verkiezingen gaat winnen. Het is niet zozeer of ze gaat winnen, maar veeleer hoe. Haalt de liberale FDP de kiesdrempel? En zal de anti-Europapartij Alternative für Deutschland wel of niet de kiesdrempel halen.

In en buiten Duitsland groeit het idee, dat Duitsland wel eens een periode van politieke instabiliteit tegemoet kan gaan, als de kiezers geen duidelijke meerderheid in de Bundestag scheppen. De Bundesrat, de Duitse Eerste Kamer is immers voorlopig in linkse handen. We kunnen zomaar Nederlandse toestanden gaan krijgen, waarbij de regering afhankelijk gaat worden van de steun van de Bundesrat. Politieke instabiliteit in het belangrijkste land van Europa is ongeveer het laatste waar Europa en de rest van de wereld op zit te wachten.

Misschien dat de ZEW index al iets laat zien van deze ongerustheid. Misschien ook, dat Syrië, en ja dan nee taperen voor het moment, negatief uitpakt op het sentiment onder ondernemers.

In de schaduw van het Duitsland leest de nieuwe koning aanstaande dinsdag de plannen van het kabinet Rutte voor. Daar is het nodige al van bekend geworden en dat stemde niet hoopvol. Door alle nadruk op bezuinigen en lastenverzwaring te leggen, ondermijnt het kabinet elk mogelijk herstel. Dat beseft premier Rutte dondersgoed, maar hij hoopt dat dat herstel snel komt als het tekort eenmaal met veel geweld onder 3% is gedreven. Hoop doet leven. Dan moeten studies, die uitwijzen dat eenzijdig bezuinigen en lasten verzwaren op den duur het tekort alleen maar vergroten, er wel faliekant naast zitten.
Prinsjesdag zal echter nog geen invloed hebben op het vertrouwen van consumenten en op zijn bestedingen. Die gegevens komen pas aan het einde van week vrij. Enfin, we zullen het allemaal zien en meemaken de komende week.

Cor Wijtvliet was 11 jaar in dienst bij F. van Lanschot Bankiers als aandelenanalist. Al aan het begin van deze eeuw publiceerde hij over de beleggingsmogelijkheden van water en soft commodities als graan en maïs. Cor staat bekend om zijn brede kritische en onafhankelijke blik, die gevoed wordt door zijn welbelezenheid. Cor is ook verbonden aan Compare Consult, bureau voor Performancemeting en vermogensbegeleiding. Hij is tevens als expert auteur verbonden aan het Duitse Gevestor, uitgever van financiële informatie.